Bộ Xây dựng phản hồi kiến nghị chỉnh tuyến đường sắt tốc độ cao

Ngày 5/6, Bộ Xây dựng có văn bản gửi UBND tỉnh Khánh Hòa trả lời kiến nghị đối với Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Hiện nay, Bộ Xây dựng đang quyết liệt chỉ đạo Ban Quản lý dự án Thăng Long (chủ đầu tư) khẩn trương thực hiện các thủ tục lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Tiếp thu ý kiến của địa phương, Bộ Xây dựng sẽ yêu cầu chủ đầu tư chỉ đạo tư vấn trong quá trình khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi nghiên cứu kỹ lưỡng điều kiện địa hình, địa chất, điều kiện giải phóng mặt bằng khu vực dự án đi qua.

Từ đó, lựa chọn phương án tuyến tối ưu, hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống người dân, khu di tích lịch sử, tâm linh... cũng như đáp ứng kết nối giao thông khu vực với tuyến đường sắt để khai thác đồng bộ, phát huy tối đa hiệu quả đầu tư dự án và góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trước đó, Khánh Hòa có văn bản kiến nghị Bộ Xây dựng rà soát, điều chỉnh hướng tuyến dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam nhằm bảo vệ di tích quốc gia đặc biệt.

Theo hồ sơ tiền khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đoạn Km1246–Km1247 qua khu vực Tháp Hòa Lai dự kiến làm cầu cạn nhưng được xác định đi vào khu vực bảo vệ II của di tích, có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến không gian cảnh quan và tính toàn vẹn di sản.

UBND tỉnh cho rằng, phương án này có thể làm thay đổi cảnh quan lịch sử – văn hóa, chia cắt không gian bảo tồn, đồng thời tiềm ẩn tác động đến các tầng địa chất khảo cổ chưa khai quật trong quá trình thi công.

Ngoài ra, tuyến đường sắt tốc độ cao với rung chấn lớn trong thi công và vận hành có thể ảnh hưởng lâu dài đến công trình gạch cổ thế kỷ VII nếu không được nghiên cứu kỹ về yếu tố bảo tồn và địa kỹ thuật.

Trên cơ sở đó, tỉnh Khánh Hòa đề nghị rà soát và điều chỉnh tuyến ra ngoài khu vực bảo vệ II nhằm bảo đảm an toàn di tích, giữ gìn không gian cảnh quan và không làm suy giảm giá trị văn hóa – lịch sử cũng như tiềm năng khảo cổ của di tích.

Di tích kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ tháp Hòa Lai là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn bảo tồn tương đối nguyên vẹn tại khu vực Nam Trung Bộ, có giá trị đặc biệt nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, kỹ thuật xây dựng truyền thống và khảo cổ học.

Di tích không chỉ bao gồm các công trình kiến trúc hiện hữu mà còn bao gồm tổng thể không gian văn hóa lịch sử, địa tầng khảo cổ học, cảnh quan và các yếu tố liên quan hình thành nên giá trị nổi bật của di tích.

Đây là cơ sở quan trọng trong việc xác định yêu cầu bảo vệ tổng thể đối với di tích quốc gia đặc biệt theo quy định của Luật Di sản văn hóa năm 2024.

Với những giá trị đặc biệt tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ học, tháp Hòa Lai đã được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật và khảo cổ tại Quyết định số 2499 ngày 22/12/2016.

Hiện nay, UBND tỉnh đang tổ chức lập “Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Di tích Quốc gia đặc biệt tháp Hòa Lai” nhằm cụ thể hóa định hướng quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát huy giá trị di tích theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, làm cơ sở pháp lý để kiểm soát không gian kiến trúc cảnh quan, hoạt động đầu tư xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội trong khu vực di tích và vùng phụ cận.

Theo hồ sơ quy hoạch đang tổ chức lập, tổng diện tích khoanh vùng bảo vệ di tích khoảng 4,93ha, trong đó khu vực bảo vệ I khoảng 1,49ha, khu vực bảo vệ II khoảng 3,44ha.

Trung Sơn