Đăng ký tên miền trước nhưng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn bị mất trắng
Đó là tinh thần của Bản án số 24/2020/KDTM-PT ngày 22/6/2020 của TAND cấp cao tại TP.HCM (nay là Tòa phúc thẩm TANDTC tại TP.CHM), xét xử liên quan đến tranh chấp tên miền.
Tên miền đã được cấp hợp pháp thì có được pháp luật bảo vệ tuyệt đối? Đây là câu hỏi đặt ra cho không ít doanh nghiệp, chủ cửa hàng và startup tại Việt Nam vẫn tin rằng chỉ cần nhanh tay đăng ký tên miền là nghiễm nhiên có quyền sử dụng.
Tuy nhiên, Bản án số 24/2020/KDTM-PT ngày 22/6/2020 của TAND cấp cao tại TP.HCM đã cho thấy điều ngược lại, tên miền có thể bị thu hồi dù đã đăng ký hợp pháp nếu việc sử dụng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của người khác.
Trong vụ tranh chấp giữa Công ty BMW của Đức và một cá nhân tại Việt Nam, bị đơn đã đăng ký các tên miền bmwmotorrad.com.vn, bmw-motorrad.com.vn, bmwmotorrad.vn và bmw-motorrad.vn từ năm 2014. Điều đáng nói, các tên miền này không chỉ chứa dấu hiệu “BMW” mà còn được sử dụng để xây dựng website quảng bá, kinh doanh dịch vụ liên quan đến ô tô, xe máy – đúng lĩnh vực mà thương hiệu BMW đang hoạt động.
Công ty BMW cho rằng, việc đăng ký và sử dụng các tên miền trên đã tạo ra sự nhầm lẫn với nhãn hiệu BMW vốn được bảo hộ từ rất lâu tại Việt Nam và trên thế giới. Trong khi đó, bị đơn lập luận rằng các tên miền do mình tự nghĩ ra, được Trung tâm Internet Việt Nam cấp quyền sử dụng hợp pháp nên không vi phạm pháp luật.
Đây cũng là quan điểm khá phổ biến trong thực tiễn. Nhiều người cho rằng cơ quan quản lý đã cho đăng ký thì đồng nghĩa với việc được pháp luật công nhận quyền sử dụng tuyệt đối. Tuy nhiên, Tòa án lại nhìn nhận vấn đề dưới một góc độ khác.
Bản chất của tranh chấp không nằm ở việc ai đăng ký tên miền trước mà nằm ở việc sử dụng tên miền đó có xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hay không.
Kết luận giám định sở hữu công nghiệp xác định các dấu hiệu trong những tên miền tranh chấp tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu BMW đã được bảo hộ. Đồng thời, các website được vận hành dưới các tên miền này lại cung cấp dịch vụ liên quan đến xe cộ, làm gia tăng khả năng người tiêu dùng hiểu lầm rằng có mối liên hệ với BMW.
Từ đó, Tòa án xác định hành vi đăng ký và sử dụng các tên miền nêu trên thuộc trường hợp cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến tên miền. Hậu quả pháp lý không chỉ dừng lại ở việc chấm dứt hành vi vi phạm mà còn kéo theo hàng loạt chế tài nghiêm khắc.
Tòa án buộc thu hồi toàn bộ 4 tên miền đang tranh chấp và ưu tiên cho BMW đăng ký sử dụng. Bị đơn còn phải đăng lời xin lỗi công khai trên báo chí và thanh toán cho BMW 200 triệu đồng chi phí thuê luật sư. Đáng chú ý, toàn bộ phán quyết này được Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên.
Từ góc độ pháp lý, vụ việc một lần nữa khẳng định nguyên tắc rất quan trọng trong môi trường kinh doanh số là quyền đối với tên miền không phải là quyền tuyệt đối.
Tên miền thực chất chỉ là tài nguyên internet được cấp quyền sử dụng theo cơ chế đăng ký. Trong khi đó, quyền đối với nhãn hiệu là quyền sở hữu trí tuệ được pháp luật bảo hộ. Khi xảy ra xung đột giữa việc sử dụng tên miền và quyền đối với nhãn hiệu, đặc biệt là nhãn hiệu nổi tiếng, chủ thể đăng ký tên miền hoàn toàn có thể mất quyền sử dụng nếu hành vi đó gây nhầm lẫn hoặc nhằm khai thác uy tín thương mại của người khác.
Không ít doanh nghiệp Việt Nam hiện nay vẫn có thói quen đăng ký tên miền chứa tên thương hiệu nổi tiếng nước ngoài với suy nghĩ “đăng ký trước thì thuộc về mình”. Nhưng thực tế cho thấy, việc đăng ký trước chỉ là điều kiện cần, không phải là căn cứ bảo đảm quyền lợi tuyệt đối.
Trong thời đại kinh tế số, tên miền được ví như mặt tiền của doanh nghiệp trên Internet. Tuy nhiên, nếu mặt tiền đó được xây dựng trên nền tảng thương hiệu của người khác, đặc biệt là thương hiệu đã được pháp luật bảo hộ, thì nguy cơ mất trắng là điều hoàn toàn có thể xảy ra.
Vụ BMW không đơn thuần là một tranh chấp tên miền. Đây là lời cảnh báo mạnh mẽ đối với cộng đồng doanh nghiệp rằng trước khi đăng ký hoặc khai thác một tên miền, cần kiểm tra kỹ các quyền sở hữu trí tuệ liên quan. Bởi trong nhiều trường hợp, thứ tưởng là tài sản số có giá trị lại có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến những vụ kiện tốn kém và kéo dài nhiều năm.
Thông điệp đắt giá nhất từ bản án này là đăng ký được tên miền không có nghĩa là được quyền giữ tên miền.
Bản án số 24/2020/KDTM-PT ngày 22/6/2020 của TAND cấp cao tại TP.HCM xem TẠI ĐÂY.