Trường hợp nào người sử dụng ma túy bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Theo đó, hành vi sử dụng ma túy có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trước đây, người sử dụng ma túy chủ yếu bị xử phạt hành chính hoặc áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP (đã hết hiệu lực từ ngày 15/12/2025).

Tuy nhiên, với việc bổ sung Điều 256a vào Bộ luật Hình sự 2015 (theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự), một số trường hợp sử dụng ma túy sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cụ thể, người nào sử dụng trái phép chất ma túy trong một đến bốn trường hợp sau thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:

- Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện bằng thuốc thay thế.

- Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện.

- Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện và vẫn đang trong thời hạn quản lý người sử dụng ma túy.

- Hoặc đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị thay thế.

Trong trường hợp tái phạm, mức phạt tù có thể tăng lên từ 03 năm đến 05 năm.

Như vậy, người sử dụng ma túy có thể bị phạt tù, nhưng chỉ khi thuộc một trong bốn trường hợp nêu trên. Đối với người sử dụng ma túy lần đầu và không rơi vào các trường hợp trên thì chưa bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định tại khoản 1, điểm a khoản 8 Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ ngày 15/12/2025), hành vi sử dụng trái phép chất ma túy lần đầu sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng, đồng thời bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (nếu có).

Ngoài ra, tùy theo mức độ, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện tự nguyện hoặc bắt buộc theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy 2021. Nếu người phạm tội có thêm hành vi tàng trữ, tổ chức, mua bán, vận chuyển thì sẽ áp dụng theo quy định tại Bộ luật Hình sự 2015 và các quy định khác có liên quan.

Phạm Văn Phương (Tòa án quân sự Quân khu 7)