Mô hình Tòa án 3 cấp vận hành ổn định, bảo đảm thông suốt

Ngày 3/6, Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành chính quyền 3 cấp. Đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TANDTC chủ trì Hội nghị.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến từ điểm cầu trung tâm TANDTC tới các TAND, Tòa án quân sự các cấp trên toàn quốc.

Tham dự Hội nghị tại điểm cầu trụ sở TANDTC có các đồng chí Nguyễn Hải Trâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chánh án TANDTC; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chánh án TANDTC: Lê Tiến, Nguyễn Biên Thùy; đồng chí Lương Văn Việt, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy TANDTC; Hội đồng Thẩm phán TANDTC, cùng tập thể lãnh đạo, công chức, viên chức các đơn vị thuộc TANDTC.

Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, sau 1 năm triển khai mô hình TAND 3 cấp gắn với vận hành chính quyền 3 cấp, Đảng ủy TANDTC đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Các nhiệm vụ cải cách tư pháp được triển khai đồng bộ, gắn với hoàn thiện thể chế, bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống Tòa án.

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy được thực hiện chủ động, bài bản; công tác tư tưởng, chế độ, chính sách đối với cán bộ chịu tác động từ quá trình sắp xếp được quan tâm thực hiện. Đội ngũ cán bộ, công chức cơ bản giữ vững bản lĩnh chính trị, nhanh chóng thích ứng với mô hình tổ chức mới, bảo đảm hoạt động của các Tòa án diễn ra ổn định, liên tục.

Tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động xét xử không gián đoạn

Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2025, hệ thống Tòa án đã chuyển từ mô hình 4 cấp sang 3 cấp; kết thúc hoạt động của 3 TAND cấp cao; hợp nhất 63 TAND cấp tỉnh, thành 34 TAND cấp tỉnh; sắp xếp lại 693 TAND cấp huyện thành 355 TAND khu vực. Toàn ngành đồng thời giảm 20 đơn vị cấp vụ, 114 đơn vị cấp phòng và 122 Tòa chuyên trách.

Công tác cán bộ được triển khai đồng bộ, phù hợp với mô hình tổ chức mới. Trong năm qua, ngành Tòa án đã tổ chức 2 kỳ thi tuyển Thẩm phán, bổ nhiệm 43 Thẩm phán, tuyển dụng 692 công chức mới và giải quyết chế độ, chính sách đối với 666 trường hợp nghỉ việc do tác động của việc sắp xếp tổ chức bộ máy.

Mặc dù vừa thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, vừa triển khai nhiệm vụ theo thẩm quyền mới, các Tòa án vẫn duy trì hoạt động ổn định, không để xảy ra gián đoạn trong công tác xét xử. Từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/4/2026, các Tòa án đã thụ lý 728.316 vụ việc, giải quyết 520.259 vụ việc, đạt tỷ lệ 71,43%; số lượng vụ việc thụ lý tăng 25.985 vụ so với cùng kỳ năm trước. Tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan đáp ứng yêu cầu Quốc hội giao.

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng chỉ ra một số khó khăn, vướng mắc như khối lượng công việc tăng trong khi biên chế, nhất là đội ngũ Thẩm phán còn thiếu; địa bàn quản lý mở rộng sau sắp xếp; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số tại một số đơn vị chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Điều hành phần tham luận, thảo luận, đồng chí Nguyễn Hải Trâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Phó Chánh án TANDTC đề nghị các đại biểu tập trung đánh giá khách quan kết quả đạt được, làm rõ những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai mô hình mới; đồng thời đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống Tòa án.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã tập trung thảo luận, đánh giá toàn diện kết quả 1 năm thực hiện mô hình TAND 3 cấp gắn với vận hành chính quyền 3 cấp; phân tích những kết quả đạt được trong công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền; việc thực hiện thẩm quyền giám đốc thẩm, tái thẩm sau khi kết thúc hoạt động của TAND cấp cao; công tác bảo đảm nguồn lực, chuyển đổi số và xây dựng nền tảng quản trị Tòa án hiện đại.

Tập trung hoàn thiện mô hình Tòa án 3 cấp trong giai đoạn mới

Phát biểu kết luận Hội nghị, đồng chí Chánh án Nguyễn Văn Quảng ghi nhận, đánh giá cao công tác chuẩn bị nội dung, tài liệu và việc đổi mới phương thức tổ chức Hội nghị của Văn phòng Đảng ủy và Văn phòng TANDTC. Đồng chí biểu dương tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức toàn ngành đã tham gia Hội nghị nghiêm túc, bảo đảm chất lượng tại các điểm cầu trên cả nước.

Đánh giá kết quả sau 1 năm triển khai mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp, đồng chí Chánh án TANDTC cho rằng ngành Tòa án đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, tích cực. Trong bối cảnh vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa tiến hành sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, hệ thống Tòa án vẫn cơ bản vận hành ổn định, thông suốt, đáp ứng yêu cầu và mục tiêu đề ra.

Bên cạnh những kết quả đạt được, đồng chí thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế như tỷ lệ giải quyết án, đơn ở một số đơn vị; công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành có nơi còn lúng túng; nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ Thẩm phán còn thiếu; điều kiện cơ sở vật chất tại nhiều đơn vị còn khó khăn; công tác chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng chí yêu cầu các đơn vị nhìn thẳng vào những tồn tại này để có giải pháp khắc phục hiệu quả trong thời gian tới.

Đồng chí Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh 5 mục tiêu trọng tâm cần tập trung thực hiện trong giai đoạn tới. Đó là vận hành nhuần nhuyễn, đồng bộ và thông suốt mô hình Tòa án 3 cấp gắn với hệ thống chính trị, chính quyền 3 cấp; nâng cao chất lượng và tỷ lệ giải quyết án, đơn; bảo đảm sự lãnh đạo, điều hành, kiểm tra, giám sát trong toàn hệ thống Tòa án theo thời gian thực; nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân, tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận và giám sát hoạt động tư pháp; đồng thời lượng hóa được đóng góp của hoạt động xét xử đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và đất nước.

Nhấn mạnh đây là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, đồng chí Chánh án TANDTC đề nghị lãnh đạo TANDTC, Hội đồng Thẩm phán TANDTC, Chánh án các Tòa án và Thủ trưởng các đơn vị quán triệt sâu sắc tinh thần đổi mới, phát huy vai trò, trách nhiệm của cơ quan thực hiện quyền tư pháp trong việc tổ chức thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà Đảng đã đề ra.

Phát động đợt cao điểm 90 ngày giải quyết án, đơn trong toàn ngành

Về nhiệm vụ cụ thể, đồng chí Chánh án TANDTC yêu cầu Chánh án TAND các cấp, Thủ trưởng các đơn vị khẩn trương rà soát các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao; xây dựng kế hoạch, giải pháp quyết liệt nhằm nâng cao chất lượng giải quyết án và đơn.

Tại Hội nghị, đồng chí Chánh án TANDTC chính thức phát động đợt cao điểm 90 ngày giải quyết án và đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm trong toàn ngành, từ ngày 15/6 đến ngày 15/9/2026. Kết quả thực hiện sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, bình xét thi đua, khen thưởng đối với tập thể, cá nhân trong năm 2026.

Đồng chí Chánh án TANDTC giao Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì rà soát, đánh giá toàn diện mô hình tổ chức bộ máy và chức năng, nhiệm vụ của hệ thống Tòa án 3 cấp; nghiên cứu những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hoạt động của TANDTC và TAND khu vực để tham mưu hoàn thiện mô hình tổ chức. Đồng thời, rà soát việc phân bổ biên chế, cơ cấu đội ngũ Thẩm phán và công chức; tham mưu tổ chức thi tuyển, nâng ngạch, bổ nhiệm và bổ nhiệm lại các chức danh tư pháp theo đúng quy định.

Đối với công tác chuyển đổi số, đồng chí Chánh án TANDTC giao Cục Công nghệ thông tin phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương làm sạch dữ liệu trên các phần mềm quản lý án, bảo đảm thống nhất với hệ thống thống kê phục vụ công tác báo cáo; hoàn thiện và triển khai đồng bộ trên toàn quốc phần mềm quản lý án toàn trình sau giai đoạn thí điểm; xây dựng các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành và giám sát hoạt động Tòa án theo thời gian thực.

Về cơ sở vật chất, tài chính và tài sản công, Chánh án TANDTC giao Cục Kế hoạch - Tài chính tiếp tục tham mưu xử lý dứt điểm việc sắp xếp, quản lý, sử dụng trụ sở theo đúng chỉ đạo của Chính phủ; rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng tài sản, cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện làm việc và hạ tầng công nghệ thông tin nhằm đáp ứng yêu cầu hoạt động của hệ thống Tòa án trong mô hình mới.

Kết thúc Hội nghị, đồng chí Nguyễn Văn Quảng đề nghị toàn thể cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong ngành tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, chủ động, sáng tạo; quyết tâm vận hành hiệu quả mô hình Tòa án 3 cấp, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao, góp phần xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ Nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Tại Hội nghị, Hội đồng Thi đua - Khen thưởng TANDTC đã công bố các quyết định khen thưởng đối với 10 tập thể và 5 cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện mô hình Tòa án 3 cấp. Lãnh đạo TANDTC đã trao Bằng khen của Chánh án TANDTC cho các tập thể, cá nhân được khen thưởng.

Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026-2031

1. Về công tác lãnh đạo, chỉ đạo: Tiếp tục quán triệt, thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, Quốc hội về đổi mới tổ chức bộ máy Tòa án; đẩy mạnh tuyên truyền về mô hình Tòa án 3 cấp, chính quyền 3 cấp; tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ khó khăn và phòng ngừa sai phạm.

2. Về hoàn thiện tổ chức bộ máy: Giữ ổn định cơ cấu tổ chức theo quy định pháp luật, hoàn thiện cơ chế vận hành; xây dựng tiêu chí đánh giá cán bộ phù hợp đặc thù ngành; kiến nghị hoàn thiện chế độ, chính sách, tiền lương và điều kiện làm việc đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

3. Về đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập: Ổn định tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và đẩy mạnh tự chủ các đơn vị sự nghiệp công lập.

4. Về quản lý cán bộ, biên chế: Xây dựng chiến lược đào tạo dài hạn, phát triển đội ngũ Thẩm phán và cán bộ chất lượng cao; rà soát, cơ cấu lại nhân lực phù hợp mô hình mới; nâng cao chất lượng đánh giá, sử dụng cán bộ và bảo đảm chế độ, chính sách cho công chức Tòa án.

5. Về chuyển đổi số và dữ liệu: Tiếp tục thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW, hoàn thiện nền tảng quản lý án toàn trình và Cổng dịch vụ tư pháp công trực tuyến; nâng cấp hạ tầng công nghệ, cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ thông tin.

Một số hình ảnh tại các điểm cầu:

Mai Đỉnh