Xác nhận không có tài sản chung khi ly hôn, sau đó có được kiện đòi chia nhà đất?
Sau khi thuận tình ly hôn gần 10 năm, người chồng khởi kiện yêu cầu chia căn nhà và xe ô tô được hình thành trong thời kỳ hôn nhân. Ông cho rằng, khi làm thủ tục ly hôn năm 2016, vì muốn giải quyết nhanh nên hai bên khai không có tài sản chung, nhưng thực tế vẫn còn khối tài sản trị giá hàng tỷ đồng chưa được phân chia. Việc này sẽ xử lý như thế nào?
Luật sư Đặng Thị Thúy Huyền (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho biết, nội dung này khi nghe qua, nhiều người sẽ cho rằng, đây là vụ tranh chấp tài sản chung sau ly hôn và Tòa án cần xác định nhà đất là tài sản chung hay tài sản riêng của vợ chồng.
Tuy nhiên, TAND TP.HCM trong Bản án phúc thẩm số 42/2025/HNGĐ-PT lại nhìn nhận vụ việc ở một góc độ hoàn toàn khác.
Vấn đề không nằm ở chỗ căn nhà có phải tài sản chung hay không.
Vấn đề nằm ở chỗ các bên đã từng thỏa thuận với nhau và được Tòa án ghi nhận bằng một quyết định có hiệu lực pháp luật rằng “không có tài sản chung”.
Theo hồ sơ vụ án, ông A và bà L đã ly hôn theo Quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự số 170/2016/QĐHNGĐ-ST ngày 14/3/2016 của TAND quận Tân Phú cũ. Trong quyết định này, chính ông A và bà L xác định không có tài sản chung. Quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định, việc xác định có hay không có tài sản chung là quyền quyết định và quyền tự định đoạt của đương sự theo Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Khi các bên đã thống nhất về vấn đề tài sản và sự thỏa thuận đó đã được Tòa án ghi nhận bằng một quyết định có hiệu lực pháp luật thì quan hệ tài sản giữa họ đã được giải quyết xong.
Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện chia tài sản sau ly hôn, mà là câu chuyện về hiệu lực pháp lý của một quyết định đã có hiệu lực pháp luật.
Chính vì vậy, Tòa án cấp phúc thẩm xác định, yêu cầu khởi kiện của ông A thuộc trường hợp vụ việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án. Theo điểm c khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án phải trả lại đơn khởi kiện. Việc Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý và giải quyết yêu cầu chia tài sản của ông A là không đúng pháp luật.
Đây là điểm rất đáng lưu ý trong thực tiễn giải quyết án hôn nhân gia đình. Nhiều người khi ly hôn vì muốn thủ tục diễn ra nhanh chóng nên đồng ý ghi nhận “không có tài sản chung”, hoặc tự thỏa thuận miệng với nhau mà không yêu cầu Tòa án ghi nhận cụ thể trong quyết định ly hôn.
Đến khi phát sinh tranh chấp nhiều năm sau, họ cho rằng tài sản vẫn là tài sản chung và yêu cầu Tòa án chia lại. Tuy nhiên, nếu trước đó các bên đã xác nhận không có tài sản chung và nội dung này đã được ghi nhận trong quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật thì khả năng khởi kiện lại sẽ gặp trở ngại rất lớn.
Bài học pháp lý từ vụ án không phải là “ly hôn rồi vẫn được chia tài sản hay không”, mà là một khi quyền tự định đoạt của các bên đã được thể hiện trong quyết định công nhận thuận tình ly hôn có hiệu lực pháp luật thì sự thỏa thuận đó không thể tùy tiện thay đổi chỉ vì một bên sau này thay đổi ý chí hoặc cho rằng mình bị thiệt thòi.