Hành trình vượt lên chính mình để cùng cả nước bước vào kỷ nguyên mới
Năm mươi năm trước, sau ngày đất nước thống nhất, Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.
Đó không chỉ là sự kiện hành chính hay dấu mốc lịch sử đơn thuần, mà còn là sự gửi gắm niềm tin, khát vọng và trách nhiệm lớn lao của cả dân tộc đối với một Thành phố đặc biệt – Thành phố đi đầu trong chiến đấu, lao động, sáng tạo và hội nhập.
Thành phố của những bước mở đường
Nửa thế kỷ đã đi qua. Từ một đô thị bị chiến tranh tàn phá, thiếu thốn chồng chất sau ngày giải phóng, TP.HCM hôm nay đã trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đầu tàu tăng trưởng, cửa ngõ giao lưu quốc tế và là một trong những đô thị năng động nhất khu vực Đông Nam Á.
Nhìn lại hành trình 50 năm ấy, điều đọng lại sâu sắc nhất không chỉ là những tòa cao ốc, những tuyến metro, những khu đô thị mới hay những con số tăng trưởng ấn tượng. Giá trị lớn nhất mà Thành phố này tạo dựng được chính là tinh thần vượt lên chính mình – tinh thần tiên phong, dám nghĩ, dám làm, dám mở lối vì cả nước, cùng cả nước.
Sau ngày đất nước thống nhất, TP.HCM bước vào giai đoạn đầy khó khăn. Cơ chế bao cấp kéo dài, sản xuất đình trệ, đời sống nhân dân thiếu thốn, chiến tranh biên giới Tây Nam và phía Bắc tiếp tục đặt đất nước trước muôn vàn thử thách. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, TP.HCM đã trở thành nơi khởi nguồn của nhiều cách làm mới.
Từ những “xé rào” trong quản lý kinh tế đến tư duy đổi mới trong sản xuất, lưu thông hàng hóa, thành phố đã góp phần quan trọng tạo nên thực tiễn sinh động để Đảng hình thành đường lối đổi mới đất nước năm 1986. Có thể nói, trong nhiều thời điểm lịch sử, TP.HCM luôn đi trước một bước, chấp nhận va đập để mở đường cho cái mới. Đó là bản lĩnh rất riêng của thành phố mang tên Bác.
Không phải ngẫu nhiên mà TP.HCM luôn được gọi là “đầu tàu kinh tế”. Thành phố chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ về diện tích và dân số nhưng đóng góp lớn cho ngân sách quốc gia, là trung tâm tài chính, thương mại, khoa học – công nghệ và hội nhập quốc tế của cả nước.
Nhưng điều đáng quý hơn cả là trong quá trình phát triển mạnh mẽ ấy, TP.HCM vẫn giữ được nghĩa tình – một phẩm chất làm nên chiều sâu văn hóa của Thành phố này.
Từ những mái nhà tình nghĩa, những bếp ăn từ thiện, những chuyến xe nghĩa tình cho đến tinh thần sẻ chia trong đại dịch COVID-19, TP.HCM đã cho thấy đây không chỉ là thành phố của năng động và hiện đại mà còn là thành phố của lòng nhân ái.
Nhìn thẳng vào những bất cập để tiếp tục đi lên
Tuy nhiên, nhìn lại 50 năm, bên cạnh những thành tựu to lớn, TP.HCM cũng bộc lộ không ít bất cập và cả những vấp ngã đau xót.
Một đô thị hơn mười triệu dân nhưng hạ tầng vẫn quá tải. Kẹt xe, ngập nước, ô nhiễm môi trường, thiếu không gian công cộng, áp lực dân số cơ học… vẫn là những bài toán chưa có lời giải căn cơ. Nhiều công trình trọng điểm triển khai chậm kéo dài, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm niềm tin xã hội.
Đặc biệt, có những dự án để lại những bài học lớn về quản trị đô thị và trách nhiệm công quyền. Những vấp ngã ấy cho thấy con đường tiên phong chưa bao giờ bằng phẳng. Nhưng điều đáng trân trọng là TP.HCM chưa bao giờ chấp nhận đứng yên. Họ mạnh dạn tiên phong và dám nhìn thẳng vào hạn chế của mình. Chỉ khi dũng cảm nhận ra thất bại, người ta mới có thể vượt qua thất bại để trưởng thành hơn.
Nửa thế kỷ qua, TP.HCM nhiều lần chứng minh điều đó. Sau mỗi khó khăn, thành phố lại đứng dậy mạnh mẽ hơn, bản lĩnh hơn và thực tế hơn.
Có lẽ chính vì vậy mà giá trị lớn nhất của TP.HCM không phải là sự giàu có vật chất, mà là năng lực vượt qua chính mình.
Cần tháo gỡ “nút thắt của các nút thắt”
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao. Trong hành trình ấy, TP.HCM tiếp tục được kỳ vọng giữ vai trò đầu tàu, cực tăng trưởng và trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước.
Muốn vậy, điều quan trọng nhất hiện nay là phải tháo gỡ những “nút thắt của các nút thắt”, trước hết là cơ chế.
Trong hơn 10 năm qua, Đảng và Quốc hội đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng dành cho TP.HCM nhằm tạo cơ chế đặc thù để thành phố phát triển nhanh và bền vững. Nhưng trên thực tế, không ít chủ trương vẫn triển khai chậm hoặc chưa đạt hiệu quả như mong muốn vì vướng mắc về thể chế, phân cấp, phân quyền và tâm lý e ngại trách nhiệm.
Ai cũng biết: Một đầu tàu muốn chạy nhanh thì phải được trao đủ đường ray và động lực. TP.HCM cần cơ chế mạnh hơn để chủ động quyết định những vấn đề thuộc đặc thù siêu đô thị. Thành phố cũng cần một bộ máy quản trị hiện đại, minh bạch, năng động và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Quan trọng hơn, bản thân Thành phố cũng phải tạo ra sự bứt phá từ nội lực. Không thể chỉ trông chờ vào cơ chế mà thiếu tinh thần đổi mới từ bên trong. Mỗi cán bộ, mỗi doanh nghiệp, mỗi người dân thành phố đều phải mang trong mình khát vọng vươn lên, tinh thần sáng tạo và trách nhiệm công dân.
Tiên phong đồng nghĩa với chấp nhận thử thách. Nhưng càng tiên phong càng phải minh bạch, kỷ cương và đặt lợi ích Nhân dân lên trên hết.
Kỳ vọng vào một thành phố tầm vóc quốc tế
Từ tháng 7/2025, TP.HCM bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian mở rộng hơn, tầm vóc lớn hơn và trách nhiệm cũng nặng nề hơn. Đây không chỉ là sự mở rộng về địa giới hành chính mà còn là cơ hội để tái cấu trúc mô hình phát triển, hình thành một siêu đô thị hiện đại, thông minh và mang tính cạnh tranh quốc tế.
Người dân cả nước kỳ vọng TP.HCM sẽ tiếp tục là nơi khởi nguồn của những ý tưởng mới, những mô hình mới và những đột phá mới cho đất nước.
Kỳ vọng ấy không phải ngẫu nhiên mà có. Nó được hun đúc từ truyền thống năng động, sáng tạo và nghĩa tình của thành phố suốt nửa thế kỷ qua.
Một thành phố mang tên Bác không chỉ cần giàu mạnh về kinh tế mà còn phải là nơi hội tụ của văn hóa, tri thức, nhân văn và khát vọng dân tộc. Một thành phố hiện đại nhưng không đánh mất nghĩa tình. Một thành phố dám nghĩ lớn, dám làm lớn và cũng đủ bản lĩnh để sửa sai, để đứng dậy sau những va vấp.
Năm mươi năm nhìn lại, TP.HCM có quyền tự hào về những gì đã đạt được. Nhưng phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm để thành phố thật sự trở thành trung tâm lớn của khu vực và thế giới.
Con đường ấy chắc chắn không dễ dàng. Song với truyền thống vượt lên chính mình, với tinh thần “vì cả nước, cùng cả nước”, TP.HCM sẽ tiếp tục bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
Đó cũng là cách thiết thực nhất để Thành phố xứng đáng với tên gọi thiêng liêng mà Nhân dân đã trao gửi suốt 50 năm qua.