Hành trình “500 ngày đêm” tìm đồng đội

Mệnh lệnh từ trái tim

Giữa những cánh rừng sâu trên đất bạn Campuchia, nơi dấu tích chiến tranh dần bị thời gian phủ lấp, những người lính Đội K93 vẫn kiên trì băng rừng, vượt núi đi tìm đồng đội. Với họ, đây không chỉ là nhiệm vụ quân sự đơn thuần mà còn là “mệnh lệnh từ trái tim”, là hành trình tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.

Con đường dẫn vào khu vực khảo sát ở tỉnh Kampong Spue ngoằn ngoèo qua nhiều phum, sóc. Có đoạn xe cơ giới không thể tiếp cận, cán bộ, chiến sĩ phải mang theo trang bị hành quân bộ hàng giờ giữa rừng. Mùa khô bụi đỏ phủ kín người, mùa mưa bùn đất ngập đến đầu gối. Nhưng khó khăn lớn nhất lại là thời gian.

Sau hơn nửa thế kỷ chiến tranh kết thúc, nhân chứng ngày một ít dần, địa hình thay đổi, nhiều khu vực từng là chiến trường xưa nay đã thành rẫy, thành làng mạc hoặc bị rừng già che phủ. Có vị trí đơn vị phải đào hàng chục hố trong nhiều ngày liên tiếp mới xác định được dấu vết.

“Mỗi nguồn tin dù nhỏ nhất đơn vị đều tổ chức xác minh cẩn thận: “Có những lần hành quân nhiều ngày giữa rừng sâu chỉ để kiểm tra một thông tin do người dân cung cấp. Dù khó khăn đến đâu, cán bộ, chiến sĩ vẫn quyết tâm không bỏ sót bất kỳ cơ hội nào để tìm thấy đồng đội”, Thượng tá Nguyễn Văn Xuyên, Đội trưởng Đội K93 tâm sự.

Để nâng cao hiệu quả tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong Chiến dịch “500 ngày đêm”, Đội K93 còn nhận được sự hỗ trợ đặc biệt từ các cựu chiến binh, những người từng trực tiếp chiến đấu, công tác trên chiến trường Campuchia năm xưa. Dù tuổi đã cao, ký ức chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm nhưng nhiều cựu chiến binh vẫn đau đáu nỗi niềm đồng đội còn nằm lại nơi đất bạn.

Thông qua những cuộc điện thoại, những lá thư tay, những buổi gặp mặt hay các chuyến trực tiếp sang hỗ trợ đơn vị khảo sát thực địa, nhiều nguồn thông tin quý giá về vị trí chiến đấu, khu vực chôn cất liệt sĩ đã được cung cấp cho Đội K93. Có những cựu chiến binh tự tay vẽ lại sơ đồ trận đánh, đánh dấu từng con suối, gò đất, cánh rừng theo ký ức của mình để giúp cán bộ, chiến sĩ khoanh vùng tìm kiếm.

Nhiều cán bộ Đội K93 cho biết, có những trường hợp thông tin từ cựu chiến binh đã giúp đơn vị rút ngắn rất nhiều thời gian xác minh, khảo sát và nhanh chóng phát hiện hài cốt liệt sĩ. Không ít lần, chính những cuộc gọi bất chợt từ các cựu chiến binh đã mở ra manh mối mới cho hành trình tìm đồng đội.

Sự đồng hành của các cựu chiến binh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả tìm kiếm mà còn tiếp thêm động lực cho cán bộ, chiến sĩ Đội K93 trên hành trình tri ân đầy gian khó. Đó cũng là minh chứng cho tình đồng chí, đồng đội thiêng liêng, dù chiến tranh đã lùi xa nhưng nghĩa tình người lính vẫn luôn vẹn nguyên theo năm tháng.

Thượng tá Phan Thanh Vũ, Chính trị viên Đội K93 cho biết: “Chiến dịch ‘500 ngày đêm’ không chỉ là đợt thi đua cao điểm mà còn là mệnh lệnh từ trái tim đối với cán bộ, chiến sĩ Đội K93. Chúng tôi xác định dù còn một nguồn tin nhỏ nhất cũng phải tổ chức xác minh, khảo sát để tìm kiếm bằng được đồng đội. Mỗi bộ hài cốt liệt sĩ được tìm thấy là thêm một gia đình vơi bớt nỗi đau, thêm một người con của Tổ quốc được trở về với quê hương, đất mẹ”.

Theo Thượng tá Phan Thanh Vũ, để hoàn thành tốt nhiệm vụ, đơn vị luôn phát huy tinh thần đoàn kết, chủ động khắc phục khó khăn, tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia; đồng thời duy trì chặt chẽ mối liên hệ với các cựu chiến binh từng tham gia chiến đấu trên chiến trường Campuchia nhằm tiếp nhận, xác minh thông tin phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đạt hiệu quả cao nhất.

Trong hành trình đặc biệt ấy, điều giữ chân người lính K93 không chỉ là trách nhiệm mà còn là sự thôi thúc thiêng liêng. Bởi dưới mỗi tấc đất họ đào lên có thể là một người lính Việt Nam đã nằm lại nơi đất bạn suốt mấy chục năm.

Chiến dịch “500 ngày đêm” và ý chí thép

Nó đã bắt đầu từ nhiều năm trước, từ những bước chân lặng lẽ giữa rừng già Campuchia, từ những mùa khô nối tiếp mùa khô, từ những lần đào tìm trong vô vọng rồi lại thắp lên hy vọng khi phát hiện một mảnh tăng, một chiếc võng mục hay vài đoạn xương đã ngả màu đất. Để có được kết quả hôm nay, Đội K93 luôn nhận được sự hỗ trợ lớn từ chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân Campuchia. Trong nhiều năm qua, đơn vị đã xây dựng được mối quan hệ gắn bó với người dân địa phương thông qua công tác dân vận, khám bệnh, cấp thuốc, hỗ trợ đời sống cho bà con ở các khu vực đóng quân và thực hiện nhiệm vụ.

Giữa đại ngàn Kampong Spue, khi những nhát cuốc tiếp tục lật từng lớp đất đỏ, những người lính K93 vẫn âm thầm bước tiếp hành trình của mình. Họ hiểu rằng đâu đó giữa rừng sâu vẫn còn những đồng đội chưa thể trở về và chừng nào còn thông tin, còn hy vọng, những bước chân ấy sẽ còn tiếp tục vượt núi, băng rừng, đi tìm các anh để đưa những người con của Tổ quốc trở về với đất mẹ yêu thương.

Từ mùa khô 2001-2002 đến nay, Đội K93 đã tổ chức tìm kiếm, quy tập trên nhiều địa bàn thuộc tỉnh Tà Keo và Kampong Spue của Vương quốc Campuchia; đồng thời mở rộng tìm kiếm tại nhiều địa phương trong nước. Qua 25 giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, đơn vị đã quy tập được tổng số 2.202 bộ hài cốt liệt sĩ, trong đó có 251 trường hợp xác định được danh tính.

Riêng trên đất Campuchia, Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được 841 bộ hài cốt liệt sĩ tại tỉnh Tà Keo, xác định được danh tính 148 trường hợp; tỉnh Kampong Spue quy tập được 1.361 bộ, xác định được danh tính 157 trường hợp.

Trong nước, đơn vị đã quy tập được 255 bộ hài cốt liệt sĩ tại nhiều địa phương như: Châu Đốc, An Phú, Vĩnh Hậu, Thới Sơn, Ba Chúc … góp phần đáp ứng nguyện vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ trên cả nước. Giai đoạn XXV, mùa khô 2025-2026, Đội K93 đã quy tập được 76 bộ hài cốt liệt sĩ; trong đó có 15 bộ trong nước, xác định được danh tính 1 liệt sĩ và 61 bộ trên đất Campuchia, gồm tỉnh Tà Keo 7 bộ, tỉnh Kampong Spue 54 bộ.

Những kết quả đạt được qua từng mùa khô không chỉ là minh chứng cho hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ mà còn thể hiện quyết tâm rất lớn của cán bộ, chiến sĩ Đội K93 trong thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm”. Dù điều kiện địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, nguồn thông tin ngày càng ít dần theo thời gian nhưng cán bộ, chiến sĩ đơn vị vẫn kiên trì bám địa bàn, mở rộng khảo sát, xác minh từng nguồn tin nhỏ nhất với quyết tâm không để đồng đội nằm lại nơi đất bạn.

Đối với mỗi cán bộ, chiến sĩ Đội K93, hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Chính tinh thần ấy đã tiếp thêm nghị lực để những người lính K93 tiếp tục vượt rừng, băng suối, kiên trì đào tìm giữa đại ngàn Campuchia và trên khắp các địa bàn trong nước, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu của Chiến dịch “500 ngày đêm”, đưa ngày càng nhiều anh hùng liệt sĩ trở về với quê hương, đất mẹ.

Minh Triết-Phương Vũ