25 năm Việt Nam gia nhập Asean: Hội nhập, tích cực, chủ động và gắn kết cộng đồng
Nội chính - Ngày đăng : 16:15, 22/07/2020
Nguyên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (thứ 2 từ phải) cùng các Ngoại trưởng Asean trong cuộc họp kết nạp Việt Nam vào Asean tại Brunei, ngày 28/7/1995. (Ảnh tư liệu)
Trong bối cảnh đất nước mở cửa, hội nhập sau gần 10 năm thực hiện công cuộc đổi mới được đề ra từ Đại hội Đảng khóa VI (1986), ngày 28/7/1995, Việt Nam chính thức gia nhập Asean và trở thành thành viên thứ 7 của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, đánh dấu quá trình hội nhập khu vực của Việt Nam cũng như tiến trình, hợp tác, liên kết của cả khu vực.
Ngay sau khi gia nhập Asean, Việt Nam đã tích cực thúc đẩy Asean kết nạp Lào, Myanmar và Campuchia, qua đó giúp Asean tăng cường “nội lực” của mình. Đến nay, Asean đã có 11 thành viên, trở thành “mái nhà chung” của các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á, trở thành một trong những cộng đồng phát triển, đoàn kết nhất trên Thế giới.
Tháng 12/1998, sau 3 năm trở thành thành viên chính thức, Việt Nam đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao Asean lần thứ 6 tại Hà Nội. Sự kiện này mang dấu ấn đậm nét của Việt Nam khi hội nghị diễn ra trong bối cảnh toàn cầu đang rơi vào khủng hoảng kinh tế tài chính. Với việc thông qua Chương trình hành động Hà Nội, Hội nghị cấp cao Asean lần thứ 6 đã góp phần tăng cường đoàn kết, đẩy mạnh hợp tác, định hướng sự phát triển và hợp tác của Asean trong những năm tiếp theo.
Trong vai trò Chủ tịch Ủy ban thường Asean khóa 34 và Diễn đàn khu vực Asean (từ tháng 7/2000 – 7/2001), Việt Nam đã chủ trì và tổ chức thành công Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Asean lần thứ 34; Diễn đàn khu vực Asean lần thứ 8; Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Asean và các nước Đồng Bắc Á (Asean +3)… Trong năm Việt Nam làm chủ tịch, Asean và Diễn đàn khu vực Asean đã đạt được những kết quả quan trọng, tiếp tục phát triển đúng hướng, phù hợp với lợi ích của từng nước Asean và lợi ích của cả khu vực.
Năm 2002, Việt Nam cùng các quốc gia trong Asean đã ký với Trung Quốc tuyên bố chung Asean – Trung Quốc về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông. Tuyên bố này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam và khu vực, qua đó nhằm duy trì môi trường hòa bình, ổn định trong khu vực. Việt Nam đã chủ động đưa ra các biện pháp cụ thể để thực hiện tuyên bố này, theo hướng triển khai hợp tác dần từng bước…
Việt Nam đã đóng vai trò tích cực cùng các nước Asean xây dựng và thông qua Tuyên bố hòa hợp Asean II tại Indonesia vào tháng 10/2003. Một dấu ấn khá quan trọng của Việt Nam là tham gia soạn thảo và đi đến ký kết Hiến chương Asean vào tháng 11/2007, văn kiện quan trọng tạo khung pháp lý và khuôn khổ thể chế hỗ trợ Asean thực hiện mục tiêu xây dựng cộng đồng, Việt Nam đã chủ động và tích cực tham gia ngay từ đầu vào quá trình hình thành ý tưởng, sau đó là soạn thảo, ký kết, phê chuẩn cũng như triển khai đưa Hiến chương vào thực tế cuộc sống.
Năm 2010, Việt Nam tiếp tục đảm nhận vị trí là Chủ tịch Asean. Các hội nghị cấp cao, các hội nghị chuyên đề và các hoạt động trong năm Chủ tịch Asean đã được Việt Nam triển khai tích cực, chủ động và nhận được đánh giá cao của cộng đồng quốc tế và các quốc gia thành viên.
Ngoài những hoạt động cấp Nhà nước, Chính phủ, thì Quốc hội Việt Nam cũng tích cực tham gia các hoạt động của Liên minh nghị viện Asean (AIPA), trước đây là AIPO. Việt Nam đã chủ trì tổ chức thành công Đại hội đồng AIPO 23 năm 2002; Đại hội đồng AIPA tại Hà Nội tháng 4/2010… và trong năm 2020, Quốc hội Việt Nam tổ chức Đại hội đồng AIPA lần thứ 41.
Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc phát biểu khai mạc Hội nghị cấp cao Asean lần thứ 36 (Ảnh VGP)
Năm 2020, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 trên toàn cầu, Việt Nam với tư Chủ tịch Asean (lần thứ 3), đã tổ chức thành công Hội nghị cấp cao Asean lần thứ 36 với hình thức trực tuyến. Hội nghị có sự tham dự của lãnh đạo 10 nước Asean, Bộ trưởng phụ trách các trụ cột Cộng đồng Chính trị - An ninh, Văn hóa – Xã hội và Kinh tế của các nước Asean; Tổng Thư ký Asean Lim Jock Hoi; Trưởng quan chức cap cấp Asean tại 3 trụ cột; Các Đại sứ, Trưởng Phái đoàn đại diện thường trực các nước Asean, đại diện Ngoại giao đoàn tại Hà Nội….
Tại Hội nghị cấp cao Asean lần thứ 36, Việt Nam và các quốc gia thành viên Asean tiếp tục trao đổi, thảo luận các biện pháp xây dựng cộng đồng, củng cố đoàn kết,thống nhất, tăng cường tương trợ lẫn nhau, nâng cao hiệu quả hợp tác đồng thời tập trung triển khai các ưu tiên, sáng kiến trong năm 2020, qua đó, nâng cao sự chủ động của các quốc gia trước các thách thức khu vực và quốc tế hiện nay, trong đó có dịch bệnh Covid – 19.
Phát biểu tại Hội nghị cấp cao Asean 36, với vai trò là Chủ tịch, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đề cao gắn kết, thích ứng của Asean. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định việc Asean tập trung kiểm soát hiệu quả dịch bệnh cũng đồng thời cần thực hiện thành công các ưu tiên trong xây dựng cộng đồng, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ đối ngoại. Thủ tướng cũng mong muốn các quốc gia thành viên sẽ hoàn tất và ký kết Hiệp định RCEP trong năm 2020…
Năm 2020, là một năm đặc biệt trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam khi cùng lúc đảm nhận 2 trọng trách lớn đó là Chủ tịch Asean năm 2020 và Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Đây là minh chứng rõ nét cho uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, đồng thời khẳng định năng lực của Việt Nam đáp ứng được các yêu cầu thực tế trong việc giải quyết các thách thức của thế giới.
Đánh giá về vai trò và những đóng góp của Việt Nam trong suốt 25 năm qua, Đại sứ Trần Đức Bình, Trưởng phái đoàn Việt Nam bên cạnh Asean cho biết, trong 25 năm qua và trong thời gian gần đây, Việt Nam là một quốc gia thành viên có trách nhiệm, chủ động, tích cực trong tất cả các hoạt động của Asean. Việt Nam có nhiều đóng góp quan trọng cho sự phát triển và lớn mạnh của cộng đồng Asean;
Việt Nam luôn nằm trong nhóm nước có tỷ lệ cao nhất trong việc thực hiện kế hoạch tổng thể về xây dựng cộng đồng Asean; Ngày càng tham gia tích cực trong các hoạt động hợp tác của Asean, tăng cường củng cố đoàn kết, thống nhất trong Asean và củng cố vai trò trung tâm của Asean trong duy trì hợp tác, hoà bình và ổn định trong khu vực.
Sau 25 năm tham gia Asean, Việt Nam đã khẳng định được vị thế và uy tín của mình; Các nước thành viên Asean và các nước đối tác bên ngoài đều đánh giá cao sự tham gia tích cực và những đóng góp của Việt Nam trong việc củng cố và phát triển trong Asean, cũng như quan hệ hợp tác với các nước đối thoại của Asean. Tham gia hợp tác trong Asean đã góp phần quan trọng vào việc củng cố môi trường hòa bình và an ninh cho sự nghiệp phát triển đất nước, tạo thuận lợi cho triển khai đường lối đối ngoại độc lập tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hoá của Đảng ta.